İsrâ 1. âyette anılan Mescid-i Aksâ’nın da, 7. âyette anılan Mescid (Süleyman Ma’bedi) olduğu ve Peygamber’in, geceleyin Mescid-i Harâm’dan, Ku­düs’e yürütüldüğü, büyük olasılıkla Hadîs derleme faaliyetlerinin başlatıl­dığı Emevîler döneminde kamuoyu haline getirilmiştir. Ancak biraz sonra gelecek notumuzda açıklayacağımız üzere Kur’ân-ı Kerîm’de Mescid-i Aksâ’nın, Kudüs’teki Süleyman Ma’bedi olduğuna dair bir delîl bulun­mamaktadır.

Arapların Kudüs adını verdikleri kente, eski yazarlar genellikle Bey-tu’1-makdis adını verirler. Bu isim, İbrânîce Bethemmikdaş kelimesinin çevirisi olup Süleyman ma’bedi anlamına gelirdi. Sonra Kent için kul­lanıldı. Bu kent hakkında eskiler İlyâ adını da sık sık kullanmışlardır.

Beyt-i Makdis önce Buhtunnasır tarafından tahrib edilmiş, sonra Fars Kralı Erdeşîr-i Behmen (Kuruş) tarafından onarılmıştır. Kuruş zama­nında otonom bir hükümet kurmuş olan Yahudiler, Yunanlıların ve Roma­lıların idaresine geçmişlerdir. Neron’un halefi Ospasyanoş ve onun oğlu Titus tarafından Beyt-i Makdis ikinci kez tahribedilmiştir. Titus Yahûdîlere katliam uyguladı. Kaçıp kurtulabilen İsrâîloğulları, toparlanmağa başladı­lar. Nihayet Hıristiyanlığı kabul eden Bizans İmparatoru Konstantin’in annesi Eleni, Kudüs’e geldi. Hz. İsâ’nın, çarmıha gerildiği yerde bir kilise yaptırdı, fakat biraz harab vaziyette bulunan Beyt-i Makdis ma’bedini de tamamen yıktırıp burayı mezbele yaptırdı. İşte Hz. Ömer Kudüs’e gelince bu mezbeleyi temizletip bir bölümü üzerine yaptırdığı mescide Mescid-i Aksa adı verilmiştir.

Peygamberimiz zamanında Kudüs’te Mescid-i Aksa adıyla bilinen bir mescid yok idi.

Bazılarına göre bu Hz. Ömer tarafından yapılan Mescid-i Aksa, vak­tiyle Jüstinian tarafından yaptırılmış olan bir kilise idi. Sonraki dönem Arap yazarlarına göre de bu câmi’i, Halîfe Abdu’l-Melik yaptırmıştır. A.J. Wensinck’e göre herhalde Abdu’l-Melik’in, Jüstinian kilisesini esaslı bir onarımdan geçirtmesi, onun tarafından yaptırıldığı şeklinde algılanmıştır. (İslâm Ansiklopedisi, Mescid-i Aksa maddesi.)